 |
|||
 |
|||
 |
|||
| "Rób co chcesz, żyj jak chcesz, w to co chcesz wierz, co życie daje bierz, bo to jest życie Twoje a nie moje więc ja nie moge Ci dyktować jak masz żyć a jak nie, tylko Ci mówię - Pokieruj nim rosądnie - tylko Ci mówie, bo tylko tyle mogę" | |||
 |
|||
|
..:: Menu ::.. Strona główna Informatyka Internet i jego historia Systemy Operacyjne Komputer Linux Linki Kontakt |
(ang. skrót OS Operating System) – oprogramowanie, które zarządza sprzętem oraz aplikacjami komputera. Podstawą wszystkich systemów operacyjnych jest wykonywanie podstawowych zadań takich jak: kontrolowanie i przypisywanie pamięci, przydział czasu procesora, obsługa urządzeń, ustalanie połączeń sieciowych oraz zarządzanie plikami. Wiele systemów operacyjnych posiada środowiska graficzne ułatwiające ich obsługę. Określenie to jednak nie jest w pełni ścisłe. Czasem potocznie[potrzebne źródło] mówi się tak mając na myśli całość oprogramowania dostarczanego z zakupionym komputerem (zobacz: dystrybucja), czasem samo jądro systemu operacyjnego, czasem bootloader, czasem z kolei chodzi o całą rodzinę systemów operacyjnych (np. Microsoft Windows). Zasoby sprzętowe zarządzane przez system operacyjny: • Procesor – przydział czasu procesora, • Pamięć - alokacja przestrzeni adresowej dla procesów, - transformacja adresów, • Urządzenia zewnętrzne - udostępnianie i sterowanie urządzeniami pamięci masowej, - alokacja przestrzeni dyskowej, - udostępnianie i sterowanie drukarkami, skanerami, aparatami itp. • Informacja (system plików) - organizacja i udostępnianie informacji, - ochrona i autoryzacja dostępu do informacji. Zarządzanie zasobami w systemie wielozadaniowym polega na takim ich rozdzieleniu pomiędzy użytkowników, aby każdy z nich miał wrażenie, że pracuje na własnym komputerze. Główne zadania systemu operacyjnego podczas zarządzania zasobami systemu komputerowego: - tworzenie deskryptora zasobu, - usuwanie deskryptora zasobu, - realizacja żądania przydziału, - zwolnienie i odzyskiwanie zasobu. Zarządzanie zasobami systemu komputerowego: - przydział zasobów, - synchronizacja dostępu do zasobów, - ochrona i autoryzacja dostępu do zasobów, - odzyskiwanie zasobów, - rozliczanie – gromadzenie danych o wykorzystaniu zasobów. Zarządzanie procesem – proces to program w stanie uruchomiony, każdy proces wymaga przydziału pewnych zasobów, włączając w to czas procesora, pamięć, pliki oraz urządzenia wejścia/wyjścia, aby w pełni wykonać swoje zadanie. System operacyjny jest odpowiedzialny w fazie zarządzania procesami za: - tworzenie i usuwanie procesu, - wstrzymywanie i przywracanie procesu, - zapewnienie mechanizmów pozwalających na synchronizację procesów oraz komunikację między procesami. Zarządzanie pamięcią operacyjną – pamięć to duża tablica słów lub bajtów, każda z własnym adresem, pamięć jest szybko dostępna i dzielona jest pomiędzy procesor oraz urządzenia wejścia/wyjścia. Pamięć główna jest ulotnym miejscem przechowywania danych, traci swoją zawartość w czasie awarii systemu. System operacyjny jest odpowiedzialny w fazie zarządzania pamięcią za: - utrzymywanie informacji która część pamięci jest aktualnie używana i przez kogo, - decydowania który proces powinien zostać wczytany do pamięci jeżeli pamięć jest wolna, - przydzielanie i zwalnianie pamięci. Zarządzanie plikami – plik jest zbiorem informacji zdefiniowanym przez twórcę pliku. Zazwyczaj, pliki reprezentują programy (źródła programów lub pliki wykonywalne) oraz dane. System operacyjny jest odpowiedzialny w fazie zarządzania plikami za: - tworzenie i kasowanie plików, - tworzenie i kasowanie katalogów, - wsparcie dla użytkowników końcowych przy operacjach na plikach, - mapowanie plików na nośniku danych, - tworzenie kopii plików. Zarządzanie wejściem/wyjściem – system wejścia/wyjścia składa się z: systemu buforowania, interfejsu urządzeń głównych, sterowników (kontrolerów) dla specyficznych urządzeń. Zarządzenie nośnikami danych – pamięć główna jest ulotna i często za mała aby obsłużyć wszystkie programy i dane, dlatego stosuje się nośniki danych (najczęściej dysk twardy) do powiększania tej pamięci tak zwanej pamięć drugiego rzędu, na napędach tych mapuje się pamięć główną. System operacyjny jest odpowiedzialny w fazie zarządzania nośnikami danych za: - zarządzanie wolną pamięcią, - alokacją zapisu, - planowaniem dysku. Przyjęto podział na trzy główne elementy budowy systemu operacyjnego: * jądro systemu wykonujące ww. zadania, * powłoka – specjalny program komunikujący użytkownika z systemem operacyjnym, * system plików – sposób zapisu struktury danych na nośniku. * AmigaOS * AROS Research Operating System (AROS) * MorphOS * Apple DOS, ProDOS * GS/OS * Mac OS * Mac OS X, Mac OS X Server * A/UX * Lisa OS nieukończone projekty: * Rhapsody * BeOS * BeIA * NewOS/Haiku * yellowTAB Zeta * AIS * OS-8 * RSTS/E * RSX * RT-11 * TOPS: TOPS-10, TOPS-20 * VMS (później przemianowany na OpenVMS) * OS/2 * AIX * OS/400 * OS/390 * VM/CMS * DOS/VSE * DOS/360 * OS/360 * MFT * MVT * PC-DOS * SVS * MVS * TPF * ALCS * z/OS * MS-DOS o PC-DOS, DR-DOS, FreeDOS, DOS, QDOS * Microsoft Windows: 1.0, 2.0, 3.x, 95/98/98 SE/Me, CE, NT/2000/XP/XP SP2/2003/FLP/Vista o PetrOS, ReactOS * Singularity * NetWare * Novell DOS Zobacz też: SuSE Linux * NeXTStep * MCP(Master Control Program) * OS 2200. * AIX * BSD, FreeBSD, NetBSD, OpenBSD, DragonFly BSD, DesktopBSD, PC-BSD * Digital UNIX * HP-UX * IRIX * Mac OS X * Minix * OSF/1 * SCO UNIX * Sun Solaris (dawniej SunOS) * System V * QNX * Ultrix * Venix * Xenix * GNU/Linux (system GNU z jądrem Linux) * GNU/Hurd (system GNU z jądrem Hurd), * Linux * LynxOS * OS9 * Phoenix-RTOS * QNX * Nut/OS * RT-Linux * SenseOS * VxWorks * Suse Linux Enterprise Real Time * Agnix * Amoeba * AtariDOS * Commodore DOS (zapisany w stacji dysków) * AtheOS/Syllable * Athene * CP/J * CP/M * CROOK * eComStation * Egzekutor RTX * EMOS * EPOC32 * GEORGE 3 * GEOS * Inferno * IOS * iRMX * ISIS-II * Kylin * MenuetOS * Mikros * Multics * Palm OS * Quarn OS * SkyOS * Symbian * UDOS * Unununium * System V7 Możliwe jest uruchomienie systemu operacyjnego na maszynie wirtualnej. Przykłady to: Argante, Inferno a także User Mode Linux, czyli Linux skonfigurowany w ten sposób, by mógł działać jako system wirtualny w postaci procesu działającego pod kontrolą drugiego Linuksa. Systemy wirtualne dzielone są na para-wirtualne i w pełni wirtualne. Te ostatnie umożliwiają pracę niemodyfikowanego OS2 w środku innego systemu OS1 z pełną, (niemulowaną) szybkością, np. OS2 – Windows Vista wewnątrz OS1 Linuksa z np Xen. Pełna wirtualizacja OS była dostępna od dawna na superkomputerach, nowe instrukcje procesorów rozszerzają ją na komputery osobiste. Język programowania jako system operacyjny [edytuj] Funkcję systemu operacyjnego spełniać może Implementacja określonego języka programowania. Miało to miejsce szczególnie w historycznych już czasach dominacji komputerów 8-bitowych. Rolę powłoki systemu operacyjnego spełnia w tym przypadku interpreter poleceń języka. Dlatego funkcję takiego systemu może pełnić implementacja danego języka oparta na interpretacji lub mieszana (interpretacyjno-kompilacyjna). W komputerach 8-bitowych często interpreter języka był przechowywany w pamięci ROM i stanowił podstawowy system operacyjny. Najbardziej znanym przykładem takiego języka jest BASIC stosowany szeroko w komputerach 8-bitowych. Innym, historycznym już przykładem, jest język Jean, implementowany w dużych systemach komputerowych (np. serii ODRA 1300), który mógł pracować zarówno pod kontrolą innego systemu operacyjnego (np. GEORGE 3), jak również samodzielnie jako mały system operacyjny o charakterze konwersacyjnym. Językami programowania (a właściwie pewnymi implementacjami języków programowania), które także stanowią samodzielne systemy operacyjne są również FORTH oraz Smalltalk. Język i zarazem system operacyjny FORTH szczególnie zastosowanie znajdował w systemach sterowania automatyki przemysłowej. Jest to najlepszy przykład języka w interpretacyjno-kompilacyjnego, w którym wprowadzane słowa są interpretowane i natychmiast wykonywane, natomiast definicje słów są natychmiast kompilowane. Smalltalk to pierwszy język "czysto obiektowy", który w wielu swoich implementacjach buduje własne środowisko stanowiące system operacyjny komputera. W systemach serii MERA 300 funkcję systemu operacyjnego mógł pełnić nawet asembler o nazwie MOTIS. |
||
 |
|||
|
|
|||
